Chương IV:
BIẾN DỊ
Một số hình ảnh về hiện tượng biến dị.
Chị em song sinh
Dưa sinh đôi
Lợn 3 chân
Chương IV
BIẾN DỊ
Biến dị
Biến dị di truyền
Biến dị không di truyền
Biến dị tổ hợp
Đột biến
Đột biến nhiễm sắc thể
Thường biến
Hãy gắn mạch còn lại cho đoạn mạch đơn sau?
Đoạn gen (a) có tổng bao nhiêu cặp nuclêôtit ?
( 5 cặp )
a
TI?T 22: D?T BI?N GEN
G
X
b
a
c
d
H21.1. Một số dạng đột biến gen
G
X
X
G
A
T
T
A
G
X
T
A
T
A
X
G
T
A
G
X
T
A
d
c
b
4
6
5
- Mất cặp X -G
- Thêm cặp T - A
Thay cặp A -T
bằng cặp G - X
- Mất một cặp nuclêôtit
- Thêm một cặp nuclêôtit
Thay cặp nuclêôtit này
Bằng cặp nuclêôtit khác
Quan sát hình và hoàn thành nội dung bảng sau :

Thảo luận nhóm
Đột biến gen là gì?
Có những dạng đột biến gen nào?
TI?T 22: D?T BI?N GEN
Hãy nêu nguyên nhân phát sinh đột biến gen trong tự nhiên?
Bên trong: Quá trình sinh lý, sinh hóa nội bào bị rối loạn. VD: như sai sót trong quá trình nhân đôi ADN.
1.Trong tự nhiên:
+Bên trong cơ thể
+Bên ngoài cơ thể
-> làm rối loạn trong quá trình tự sao chép của ADN
2. Trong thực nghiệm:
+ Vật lí
+ Hóa học
Bên ngoài: Ảnh hưởng của các tác nhân vật lý, hóa học. VD: như tia phóng xạ, tia tử ngoại, thuốc trừ sâu DDT …
TI?T 22: D?T BI?N GEN
Nhà máy hạt nhân
Thử vũ khí hạt nhân
Sử dụng thuốc trừ sâu
Máy bay Mỹ rải chất độc da cam
Máy bay Mỹ đang rải chất diệt cỏ trong vùng rừng của châu thổ sông Mê kông, 26/07/1969.
Từ lâu khoa học đã chứng minh hút thuốc lá gây ung thư, nhưng đến nay khoa học mới chỉ ra được trẻ em sẽ bị di truyền những tác hại về gen từ ông bố hút thuốc lá. Nam giới hút thuốc lá  tiềm tàng nguy cơ làm hại con cái trong tương lai của mình ngay cả trước lúc gặp người vợ của họ.  Các nhà nghiên cứu Canada đã thực hiện thử nghiệm trên chuột và chỉ ra rằng khói thuốc có thể gây ra những thay đổi trong chuỗi DNA của tế bào tinh dịch, những thay đổi này có thể tiềm tàng di truyền sang thế hệ con cái.
Và hậu quả để lại là................
Nạn nhân chất độc màu da cam
Một số đột biến gen
Bệnh bạch tạng
Câm , điếc bẩm sinh
Dị tật bẩm sinh
Mắt của bệnh nhân bạch tạng
- Trong th?c nghi?m: Con ngu?i d� g�y ra c�c d?t bi?n nh�n t?o b?ng c�c t�c nh�n v?t lí, hĩa h?c.
Braxin phát triển các giống mía biến đổi gen chống chịu sâu bệnh . Công ty Votorantim New Business của Braxin và tập đoàn công nghệ sinh học Monsanta của Mỹ sẽ cùng nhau phát triển các giống mía biến đổi gen mới.
Quan sát các hình dưới đây và cho biết đột biến nào có hại và đột biến nào có lợi cho bản thân sinh vật hoặc đối với con người?
Có lợi
Có hại
Có hại
H21.4. Đột biến gen ở cây lúa(b)làm cây cứng và nhiều bông hơn ở giống gốc (a)
H21.2. Đột biến gen làm mất khả năng tổng hợp diệp lục của cây mạ (màu trắng)
H21.3. Lợn con có đầu và chân sau dị dạng
Tay bị dị dạng
Đét biÕn cã h¹i
Đét biÕn cã h¹i
Quan sát các hình dưới đây và cho biết đột biến nào có hại và đột biến nào có lợi cho bản thân sinh vật hoặc đối với con người
Cam không hạt
Đột biến có hại
Đét biÕn cã lợi
Đét biÕn cã lợi
Lúa thơm cho năng suất cao
Gen
mARN
Prôtêin
Biến đổi
trong
cấu trúc gen
Biến đổi
mARN
Biến đổi
Prôtêin
tương ứng
Biến đổi
Kiểu hỡnh
Tính trạng
Tại sao đột biến gen lại gây ra biến đổi kiểu hình?
Tại sao đột biến gen thể hiện ra kiểu hình lại thường có hại cho bản thân sinh vật?
Vì chúng phá vỡ sự thống nhất hài hoà trong kiểu gen đã qua chọn lọc tự nhiên và duy trì lâu đời trong điều kiện tự nhiên, gây ra những rối loạn trong quá trình tổng hợp prôtêin
Đậu nhiều hạt
Ngô nhiều hạt
Đột biến thân lùn ở lúa
Súp lơ đột biến
Nêu vai trò của đột biến gen trong thực tiễn sản xuất?
Từ những nguyên nhân và tác hại của đột biến gen , chúng ta phải có ý thức như thế nào trong việc bảo vệ môi trường để hạn chế sự phát sinh đột biến gen có hại ?
Vệ sinh môi trường đất, nước….
Sử dụng hợp lý và có biện pháp đề phòng khi sử dụng thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ và một số chất độc có khả năng gây đột biến gen.
Hạn chế sự gia tăng hoặc ngăn ngừa các hoạt động gây ra ô nhiễm môi trường.
Là học sinh , các em sẽ làm gì để hạn chế sự phát sinh đột biến gen có hại ?
Tham gia tốt các phong trào bảo vệ môi trường .
Vận động mọi người có ý thức tốt trong việc bảo vệ môi trường .
Cùng cộng đồng ủng hộ các phong trào chống sản xuất và sử dụng vũ khí hạt nhân . . .
biến đổi
môi trường trong
tự nhiên
cặp nuclêôtit
Dột biến gen là nh?ng .......trong cấu trúc của gen. Dột biến gen gây ra do ảnh hưởng phức tạp của ........và ngoài cơ thể tới phân tử ADN, xuất hiện trong điều kiện .....hoặc do con người gây ra. Dột biến gen thường liên quan đến 1......., điển hỡnh là các dạng:..., thêm,.......một cặp Nu.
Dột biến gen thường .....nhưng cũng có khi có lợi.
mất
1.Diền từ thích hợp vào chỗ chấm:
BÀI TẬP CỦNG CỐ
có hại
thay thế
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
(7)
tiết 22. Dột biến gen

Bài tập 1
Một gen có A = 600 Nu; G = 900Nu. Đã xảy ra đột biến gì trong các trường hợp sau:
a. Nếu khi đột biến, gen đột biến có: A = 601 Nu; G = 900 Nu
b. Nếu khi đột biến, gen đột biến có: A = 599 Nu; G = 901 Nu
c. Nếu khi đột biến, gen đột biến có: A = 599 Nu; G = 900 Nu
d. Nếu khi đột biến số lượng, thành phần các nuclêôtit không đổi, chỉ thay đổi trình tự phân bố các nuclêôtit thì đay là đột biến gì?
Biết rằng đột biến chỉ đụng chạm tới 1 cặp nuclêôtit
Đáp án
a/ Thêm một cặp nuclêôtit
b/ Thay thế một cặp nuclêôtit
c/ Mất một cặp nuclêôtit .
d/ Đảo một cặp nuclêôtit
CHUẨN BỊ CHO TIẾT SAU:
ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
- Tìm hiểu các dạng đột biến nhiễm sắc thể - Nguyên nhân phát sinh - Tính chất (lợi ích, tác hại)
BÀI TẬP VỀ NHÀ:
Học bài - Trả lời các câu hỏi trong SGK
A
B
C
D
Các rối loạn sinh lý, sinh hóa của tế bào
Cả A, B và C đúng
Câc tâc nhđn v?t l� trong ngo?i c?nh (tia ph�ng x?, tia t? ngo?i, s?c nhi?t)
Các tác nhân hóa học trong ngoại cảnh như các hóa chất độc hại :điôxin...
Câu 2: Nguyªn nhân gây ra đột biến gen là: (chän ph­¬ng ¸n ®óng nhÊt)
2
3
4
5
6
1
Luôn có hại cho bản thân sinh vật.
A
B
C
D
Cả B và C
Một số đột biến gen lại có lợi
Thường có hại cho bản thân sinh vật
Câu 3: Vai trò của đột biến gen là:( chän ph­¬ng ¸n ®óng nhÊt)
2
3
4
5
6
1
ĐÆc ®iÓm cÊu tróc cña gen.
A
B
C
D
Cả A và B
Các điều kiện sống khắc nghiệt
Tác nhân ngoại cảnh hay rối loạn quá trỡnh trao đổi chất
Câu 4: Đét biÕn gen phô thuéc vµo những yÕu tè nµo ? (chän ph­¬ng ¸n ®óng nhÊt)
2
3
4
5
6
1
A
B
D
C
Khi kiểu gen ở thể đồng hợp lặn và trong điều kiện môi trường thích hợp
Cả A, B và C
Khi kiểu gen ở thể đồng hợp trội và trong điều kiện môi trường thích hợp
Khi kiểu gen ở thể dị hợp và trong điều kiện môi trường thích hợp
Câu 5: Đét biÕn gen biÓu hiÖn ra kiÓu hình khi nµo? ( chän ph­¬ng ¸n ®óng)
2
3
4
5
6
1
A
D
C
B
Thay thế cặp nuclêôtit này bằng cặp nuclêôtit khác
ảo cặp nuclêôtit này bằng cặp nuclêôtit khác
Mất một cặp nuclêôtit
Thêm một cặp nuclêôtit
Câu 6: Mét gen có: A = 600 nuclª«tit, G = 900 nuclª«tit. NÕu khi ®ét biÕn , gen ®ét biÕn cã: A = 601nuclª«tit, G = 900 nuclª«tit Đ©y lµ d¹ng ®ét biÕn nµo ? ( chän ph­¬ng ¸n ®óng)
2
3
4
5
6
1
2
3
Đúng
*
4
5
6
2
3
chưa chính xác
4
5
6